Факульттетің тарихы

Математика факультеті 1972 жылы педагогикалық институттың физико-математикалық факультетінің негізінде құрылды.

Бірінші математиктерді Қарағанды қаласындағы мұғалімдік институттың 1944 жылы ашылған физико-математикалық факультеті дайындады. 1952-1972 жылдар аралығында педагогикалық институттың ректоры болған п.ғ.к., доцент С.Б.Баймурзин математикалық білімнің қалыптасуына үлкен үлес қосты. Сонымен қатар, С.Б.Баймурзин 1967-1969 жылдар аралығында жоғарғы алгебра кафедрасының меңгерушісі, ал 1972-1976 жылдары математиканы оқыту әдістемесі кафедрасының меңгерушісі болып қызмет атқарды. Бұл лауазымдарды иелене отырып, Сейткали Баймурзинович жас мұғалімдерге тек ғылыми бағытын анықтауда ғана емес, сонымен қатар, стажировкалар және шығармашылық демалуларды қолдай отырып, олардың аспирантурада оқуларына үлкен көмек көрсетті.

Сондықтан 1972 жылы факультетті ұйымдастыру кезінде ұжымның басты бөлігі жас мұғалімдер болды, оның ішінде республикадағы әртүрлі ЖОО-дан шақырылған мұғалімдер болды: 30 мұғалімнің ішінде тек 6 – нда ғана ғылыми лауазымы мен атағы болды. Факультеттің бірінші деканы доцент Т.С.Сматов болды. Басында, 5 кафедра жұмыс істеді: математикалық анализ, дифференциалдық және интегралдық теңдеулер, жоғарғы алгебра, жоғарғы геометрия, математиканы оқыту әдістемесі. Олардың бірінші меңгерушілері: ф.-м.ғ.к., доцент М.А.Перевертун, ф.-м.ғ.к., доцент А.И.Игликов, ф.-м.ғ.к., доцент Т.Г.Мустафин, аға оқытушы Н.Т.Мочернюк және п.ғ.к., доцент С.Б.Баймурзин.

«Математикалық талдау» кафедрасы университеттің көпқырлы білім беру жүйесіндегі ең негізгі кафедраларының бірі болды. Университет қалыптасқанға дейін «Математикалық талдау» кафедрасы Қарағанды педагогикалық институтының физика-математикалық факультетінің құрамында болған. Ол кезде доцент В.А.Нам кафедра меңгерушісі қызметін атқарған. 1972 жылы кафедра ашылған кезде кафедраны басқаруға Қазақ политехникалық институтының доценті ф.-м.ғ.к. М.А. Перевертун шақырылған болатын, ол 1978 жылға дейін меңгеруші қызметінде болды. Кафедра меңгерушісі ретінде келесілер қызмет атқарды: ф.-м.ғ.д., профессор Е.С. Смаилов, ф.-м.ғ.к., доцент Г.А. Акишев, ф.-м.ғ.к., доцент Ж.Х. Жантлесов, ф.-м.ғ.д., профессор Л.К. Кусаинова. Келесі доценттер кафедрада қызмет атқарды: ф.-м.ғ.к. Р.Х. Тенчурин, ф.-м.ғ.к. М.Н. Носербеков, ф.-м.ғ.к. М.И. Рамазанов, ф.-м.ғ.к. Т.Х. Макажанова, ф.-м.ғ.к. В.Д. Тен, ф.-м.ғ.к. Л.В. Хан, ф.-м.ғ.к. Н.Г. Абдрахманов, ф.-м.ғ.д., профессор Н.А. Бокаев, ф.-м.ғ.д., профессор Е.Д. Нурсултанов, ф.-м.ғ.к. Т.У. Аубакиров, ф.-м.ғ.к. М.Г. Есмагамбетов, ф.-м.ғ.к. Н.Т.Тлеуханова. Аға оқытушылар: Л.К. Сейфуллина, С.А. Бимахимова, Н.К. Есбаев, Е.Е. Берниязов, А.Д. Тулькубаев, К. Яксубаев, Ф.Ф. Мурасов, М.К. Усербеков, С.Ш. Жекебаев.

Кафедраның дамуына, жас мамандарды дайындауға және математикалық талдау бойынша қарағандылық ғылыми мектеп құруға үлкен үлес қосқан профессор, ф.-м.ғ.д. Е.С.Смаилов болатын. Кафедрада 01.01.01-математикалық талдау мамандығы бойынша 1983 жылы – аспирантура, 1999 жылы – магистратура, 2001 жылы – докторантура ашылды. Аспирантура ашылғаннан кейін профессорлар Е.С. Смаилов, Н.А. Бокаев, Е.Д. Нурсултанов, доцент Г.А. Акишев жетекшілігімен 20 – дан аса кафедра түлектері кандидаттық диссертацияларын қорғады.

1996-2000 жылдар аралығында Е.С. Смаилов, Н.А. Бокаев, Е.Д. Нурсултанов, Л.К. Кусаинова докторлық диссертацияларын қорғады.

Қарағандылық ғылыми мектептің ең басты жетістігі 2000 жылы Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінде 01.01.01-математикалық талдау мамандығы бойынша кандидаттық диссертацияларды қорғау бойынша К.14.50.03 Кеңесін ашуы болды. Кеңестің төрағасы профессор Е.С. Смаилов, ал, Кеңес төрағасының орынбасары профессор Н.А. Бокаев болды. Диссертациялық Кеңестің құрамына кафедраның үш мүшесі кірді: доцент Г.А.Акишев, доцент Ж.Х.Жантлесов, доцент С.Т.Махашев. Бұл ғылыми мектеп тек Қазақстанда ғана емес, сонымен қатар, шет елде де мойындалды.

«Дифференциалдық және интегралдық теңдеулер» кафедрасы ашылған кезде 3 доцент (ол кезде факультет бойынша ғылыми дәрежесі бар мұғалімдердің жартысы), 2 аға оқытушы, 2 оқытушы және ассистент жұмыс атқарған болатын.

Кафедраның меңгерушілері ретінде әртүрлі жылдары келесілер жұмыс атқарды: ф.-м.ғ.к., доцент Т.С.Сматов (қазіргі уақытта ҚарМУ-дың профессоры), ф.-м.ғ.к.,, доцент Ю.И.Елефтериади, ф.-м.ғ.к.,, доцент Т.Е.Омаров, ф.-м.ғ.к.,, доцент С.А.Абдыманапов (қазіргі уақытта п.ғ.д., профессор), ф.-м.ғ.к.,, доцент М.И Рамазанов (қазіргі уақытта ф.-м.ғ.д.,профессор)., ф.-м.ғ.д.,, профессор Л.К.Кусаинова, ф.-м.ғ.к.,, доцент Б.С.Кошкарова

Кафедраның дамуына бірталай үлес қосқан доценттер доценттер Т.Е.Омаров, В.В.Ефимов, М.М.Мухтаров, М.А.Алибаев, Х.Ж. Байшагиров, К.С.Сагындыкова.

1992 жылдан бастап кафедрада 01.01.02 – дифференциалдық теңдеулер және математикалық физика мамандығы бойынша аспирантура ашылған болатын. 1995 жылы магистратура ашылды. Кафедраның пайда болуынан бастап 8 кандидаттық диссертация, 1 докторлық диссертация қорғалды.

Жоғары алгебра кафедрасы 1967 жылдан бастап педагогикалық институттың физика-математикалық факультетінде жұмыс жасап келеді. Т.Г.Мұстафиннан кейін кафедраны доценттер В.Д.Тэн, Т.А.Нурмагамбетов, К.Ж.Жетписов басқарды, қазір кафедраның меңгерушісі ф.-м.ғ.д., профессор А.Р.Ешкеев. Профессор К.С.Сексенбаев, ф.-м.ғ.к., доцент М.И.Бекенов, ф.-м.ғ.к., доцент А.А.Байжуманов, ф.-м.ғ.к., доцент А.Р.Ешкееев, аға оқытушылар Е.К.Асен, В.П.Бобровский, З.А.Боярская-Житникова, оқытушылар Р.М.Оспанов, Л.Н.Беляева, Е.К.Нурхайдаров кафедраның дамуына үлкен үлес қосты.

Орталық Қазақстанның математика саласында физика-математика ғылымының бірінші докторы Т.Г.Мустафин , модельдер теориясы бойынша ғылыми мектеп құрды. PI.C.S.541 бірлескен бағдарламасы аясында , Лион университетінің оқытушылар кафедрасында Қазақстан мен Францияның қазақ-француз коллоквиумдары кезекпен өткізіледі, соның нәтижесінде ғалымдарымен тығыз ғылыми қарым-қатынас орнатылды. Сонымен қатар Е.А.Бөкетов атындағы ҚарМУ базасында қазақ-француз коллоквиумдары екі мәрте өткізілді.

Жоғары геометрия кафедрасы құрылған кезде құрамында 5 адам болды. Кафедра меңгерушісі ретінде техника ғылымдарының кандидаты, доцент Г.А.Дерфель (1979-1984 ж.) және Т.Х.Макажанова (1984-1997 ж.). қызмет атқарды. Сонымен қатар кафедрада ф.-м.ғ.к., доценттер А.Т.Мусин, З.Б.Беркалиев, А.А.Муканов, В.Ю.Ровенский және аға оқытушылар Н.К.Медеубаев, П.Ф.Халецкая және т.б . қызмет атқарды.

Математиканы оқыту әдістемесі кафедрасы 1952 жылдан бастап педагогикалық институтында бастау алған. Оны Б.Э.Мирау 1972 жылға дейін басқарды. Одан кейін 1976 жылға дейін С.Б.Бамурзина, кейін, т.ғ.к., доцент Н.П.Кострикина (1976-1992) және К.Т.Бертисканова (1992 жылдан бастап) кафедра меңгерушілерінің қызметін атқарды. Кафедраның қалыптасуында басты рөл атқарған доцент С.Б.Букубаева, доцент А.А.Бердалиева, аға оқытушылар Э.Я.Пыркова, Ж.А.Муксынова, К.М.Махметов, М.И.Церр, М.Г,Кузнецова және басқалар.

Қарқынды дамып жатқан есептеу математикасы облысында мамандар даярлау қажеттілігіне байланысты 1976 жылы есептеу математикасы кафедрасы құрылды, оның ұйымдастырушысы және бірінші меңгерушісі профессор Н.А.Алмуханбетов болды. Бұл кафедраның атауы 1996 жылы есептеу математикасы және есептеу техникасының бағдарламалық қамтамасыз етуі деп өзгертілді, 1997 жылы қолданбалы есептеу математикасы, 2003 жылы қолданбалы математика және информатика болып өзгертілді. Бұл жылдарда меңгерушілер қызметін ф.-м.ғ.к., доценттер И.А.Ильин, М.М.Муздакбаев, М.М.Букенов, А.А.Дурмаганбетов, Д.Б.Алибиев, профессорлар К.Т.Искаков и Х.Ж.Халманов атқарды. Кафедраның қалыптасуына доценттер А.М.Бабалиев, Д.У.Кемелов, Х.М.Сагиндыков, А.М.Омаров, Ж.Ж.Айткожа және аға оқытушылар А.В.Корнейчук, Ю.А. Гайдаков, Ю.И.Панкин, С.А. Боранбаев, Н.Г.Кучма үлес қосты.

Университет бойынша математиканы оқытуды жүзеге асыратын кафедраны жасау мақсатында 1991 жылы жоғарғы математика кафедрасы құрылды, 1994 жылы «математика және модельдеу» әдістері атауымен алмастырылды. Бірінші меңгерушісі ф.-м.ғ.к., доцент М.М.Мухтаров болды. Кейін профессор Н.А.Бокаев, Е.Д.Нурсултанов, ф.-м.ғ.к., доцент Т.У.Аубакиров К.А.Бекмаганбетов басқарды. Осы жылдар ішінде кафедрада доценттер Х.Ж,Байшагиров, С.А.Джумабаев, М.А.Алибиев, З.Р.Сулейменова, Д.С.Каримов, Т.О,Оматаев, А.К.Мусанова, С.Т.Махашев, жұмыс істеді.аға оқытушы А.Д.Тулькубаев, Э.А.Ивахненко қызмет атқарды.

1997 жылы математика факультетінде «Механика» кафедрасы құрылды, оған байланысты «Механика» мамандығы ұсынылды. Кафедраның алғашқы меңгерушісі т.ғ.д., профессор К.А.Турсунов болды. Кафедра докторы, профессор Ш.К.Капбасов, доцент Д.Е.Дюсембаев жұмыс істеді, доценттер А.К.Бейсебаев, Н.Г.Абдрахманов, аға оқытушылар С.Х.Фазылов, Б.М.Нурланова, А.Ю.Курохтин, А.Е.Елешова жұмыстарын жалғастырды.

Кафедра өз жұмысын қарқынды түрде жүргізді, ал кейінірек кафедраға С.Б.Баймурзин, К.М.Махметов, Н.Т.Мочернюк, В.Н.Нам, М.А.Перевертун, Н.П.Кострикина келіп, мамандар ретінде факультеттің қалыптасуы мен дамуына үлес қосты.

Бұл жылдары, факультет декандары Т.С.Сматов, М.А.Перевертун, Т.Г.Мустафин, Ж.Ж.Жанабеков, Е.С.Смаилов, С.А.Абдыманапов, А.И.Игликов, Т.Х.Макажанова, Н.А.Бокаев. Т.Г.Мустафин Е.А.Бөкетова атындағы ҚарМУ-да зерттеулер университетінің проректоры болды, С.А.Абдыманапов университеттің оқу ісі жөніндегі проректорының қызметін атқарып, кейін Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің ректоры болып тағайындалды.

Қазіргі таңда факультетті факультет ғылымдарының кандидаты, доцент Д.Б.Алибиев басқарады.

Факультеттің профессор-оқытушылар құрамы, белсенді ғылыми-педагогикалық және ұйымдастырушылық жұмыстарын жүргізеді. Бұған дәлел серпімділік және пластикалық теориясы проблемаларын шешу үшін сандық әдістері бойынша V Бүкілодақтық конференцияның факультетінің (1977), математика және механика бойынша жалпы Қазақстандық конференциясының (1981), Бүкілодақтық конференциясында жоғары білім (1991) математика зерттеу компьютерлерді пайдалану жөніндегі, республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция «модельдеу әдістері және ақпараттық жүйелер» (2002), халықаралық студенттік конференция «Жаратылыстанудың заманауи мәселелері» (2003) ұйымдастырылады.

06.12.2006ж конференциясында математика факультетінің оқытушылары.

Факультет құрылғаннан бері бірнеше ғылыми мектептер қалыптастырылды.

Мультипликативтік жүйелеріне қатысты түзу бұрышты қатарлар негізделген функционалдық кеңістіктер жуықтау теориясын енгізген, профессор Е.С.Смаилов. Ғылыми-зерттеу оқытушыларының айтуынша ғылыми журналдардың бірқатары шығарылған, «теориясы жақындату және функционалдық кеңістіктерді салу» (1991, 1994, 1998, 2006 жылдар), соңғысы халықаралық болды, төрт мәжіліс өткізді. Оның докторлық диссертациялық доценті Г.А.Акишева.қорғауға ұсынылған.

Елімізге және шетелде белгілі модельдер теориясының мектебін қалаушы доктор, профессор Т.Г.Мустафин болып табылады. Келесі кафедра қызметкерлері кандидаттық диссертацияны қорғады: Нурмагамбетов Т.А., Бекенов М.И., Кремер Е.М., Жетписов К., Ешкеев А.Р. 2010 жылы физика-математика ғылымдарының докторы дәрежесін алу үшін Ешкеев А.Р. диссертация қорғады. Сонымен қатар, алгебра кафедрасының екі түлегі Шетелде (Нурхайдаров Е. – АҚШ-та, Мустафин Е.Т. – Франция-да) математика бойынша PhD дәрежесін алу үшін диссертация қорғады.

Қазірдің өзінде жаңа ғылыми бағыттар бойынша факультеттің құрамына өзгерістер енуде. Математикалық талдау кафедрасының оқытушылары мен докторы бастаған дифференциалдық теңдеулер саны, профессор М.И.Рамазановтың тақырыбын дамытуға «жүктелген дифференциалдық теңдеулер үшін өлкелік міндеттері.» Осы зерттеулердің бір бөлігі ретінде СО РАН математика институтының (Новосибирск) ғылыми ынтымақтастық туралы келісім жасалды.

Механика кафедрасында жақсы мамандармен толыққан , профессор К.А.Турсунова жетекшісі болды. Тақырып бойынша өз диссертацияларын қорғауға дайын «құрылымдық элементтерінің есептеулер автоматтандыру». Кафедра оқытушыларының ғылыми-зерттеу нәтижелері 2007 жылы факультетте Республикалық конференцияның «механикалық жүйелер мен процестерді модельдеу» ұсынылды.

Қолданбалы зерттеулер факультетінде ғалымдар бірнеше мақалалар мен авторлық алғыс алды «алыс қашықтыққа, үстінен құбырлар арқылы Гидротранспорт қатты заттар» Профессор Х.Ж.Халманова «Ұңғыма тау-кен техникасын», тақырыбы болып табылады.

Факультет оқутышылары жыл ішінде 7 докторлық жұмысты қорғап шықты (Т.Г.Мустафин , Н.А.Бокаев, Е.С.Смаилов, Е.Д.Нурсултанов, Л.К.Кусаинова, К.Т.Искаков, М.И.Рамазанов) және оның экономикадағы, соның ішінде математика пайдалану 30 кандидаттық жұмыс диссертацияларды қорғады.

Ғылыми деңгейі жоғары білікті ғылыми және педагогикалық шеберлігін жоғарылығының арқасында кадрларды факультетінде дайындауға мүмкіндік береді. Осы жылдар ішінде, шамамен 4000 студент факультетті аяқтады. 7 түлек докторлық (Н.А.Бокаев, С.Т.Кариев, Е.Д.Нурсултанов, К.Т.Искаков, М.С.Малибекова, Д.А.Тусупов, С.Д. Муканова) және 55 кандидаттық диссертациялар қорғады. Соңғы жылдары, факультеттің 8 түлектері (Е.Т.Мустафин, Т.А.Нурмаганбетов, Е.К.Нурхайдаров, Д.Х.Халманова) шетелде докторлық алды. А.Шакимов, К. Толеуов, Г. Акишев, Г. Бокушева, 2 түлегі – ЕҰУ. Л.Н. Гумилев атындағы университеттіне жолдама алды.

Факультет түлектері, министрліктерде, жетекші бағдарламашылар шетелде және банктер, мемлекеттік және жеке кәсіпорындардың, жоғары оқу орындарының, институттар мен мектептерде қызмет етеді.

1972 жылы мамандығы қолға алғаннан бастап, қазіргі уақытта 6 бакалавр және 4 мамандық бойынша магистр факультетте оқытылады . Оқу факультеттің төрт бөлімдерінде жүргізіледі: 1. Математикалық талдау және дифференциалдық теңдеулер; 2. Қолданбалы математика және информатика; 3. Алгебра, геометрия және профессор Т. Мұстафина атындағы математикалық логика; 4. Математика және информатика оқыту әдістемесі